عنوان	واکاوی و پهنه بندی تغییرات نمایه های اقلیم کشاورزی ناشی از تغییر اقلیم در استان کردستان جهت توسعه فعالیت های کشاورزی
نوع طرح	طرح تحقیقاتی
کلیدواژه‌ها	تغییر اقلیم، اقلیم کشاورزی، پهنه‌بندی، استان کردستان
چکیده	کشاورزی مهمترین فعالیت اقتصادی پایه­ای است که در جهان انجام می­گیرد. بر همگان آشکار است که اقلیم و شرایط جوی نقش کلیدی بر محصولات کشاورزی دارند. افزایش عملکرد محصولات کشاورزی در واحد سطح و بهبود کیفیت محصولات وابسته به شرایط اقلیمی هر منطقه است. چنانچه پارامترهای اقلیمی در یک منطقه دچار تغییرات حدی شوند و خارج از آستانه گیاهان باشند، منجر به خسارت جبران ناپذیری بر محصولات کشاورزی خواهند شد. با وجود این­که کنترل عوامل جوی و اقلیمی توسط انسان ممکن نیست اما انسان با تلاشی که در جهت ارتقاء دانش خود نسبت به تاثیر عوامل جوی دارد و با به کار بردن مطالعات و بررسی­هایی که بر روی روند تغییرات عوامل جوی دارد می­تواند توانمندی خود را در کاهش خسارت ناشی از عوامل جوی به مرحله اجرا درآورد. ازاین­رو شناسایی، پهنه­بندی و واکاوی تغییرات نمایه­های اقلیم کشاورزی ضروری به نظر می­رسد. با توجه به هدف این پژوهش داده­های روزانه­ دمای کمینه، بیشینه، میانگین شبانه­روزی و بارش 11 ایستگاه همدید، 16 ایستگاه اقلیمی و 161 ایستگاه باران­سنجی در داخل و خارج از استان کردستان طی بازه زمانی 1/1/1962 تا 31/12/2012 استفاده شد. از آن­جا که ایستگاه­های هواسنجی برروی استان یکسان توزیع نشده­اند، با بهره­گیری از روش زمین آماری کریگینگ مقادیر داده­های سنجه­های یاد شده برروی یاخته­های 6 در 6 کیلومتر درون­یابی شدند که حاصل ان 811 یاخته­ی مکانی بود که در داخل مرز سیاسی استان کردستان قرار داشت. در نهایت پایگاه داده­ای در ابعاد 8118×18628 ایجاد شد که برروی سطرها روزهای مورد واکاوی و برروی ستون­ها یاخته­های داخل مرز سیاسی استان قرار داشت. ماتریس مورد نظر مبنای کلیه محاسبات انجام شده در این پژوهش قرار گرفت. از6 گروه نمایه­ی اقلیم کشاورزی برای سه دسته محصولات کشاورزی بر پایه زمان رشد آن­ها بهره گرفته شد. گروه اول نمایه­های اقلیم کشاورزی شامل آخرین یخبندان بهاره (LSF)، اولین یخبندان پاییزه (SSF) و دوره بدون یخبندان (FFP) بود که برپایه دو آستانه دمای کمینه­ی صفر و 2- درجه سانتی­گراد در نظر گرفته شدند. گروه دوم شامل نمایه­های شروع دوره رشد (SGS)، پایان دوره رشد (EGS) و طول دوره رشد (GSL) بود که برای این گروه نیز دو آستانه دمایی 5 و 10 درجه سانتی­گراد در نظر گرفته شد. گروه سوم شامل نمایه درجه روز رشد (GDD) بود و برای دو آستانه دمایی 5 و 10 درجه سانتی­گراد محاسبه شد. گروه چهارم شامل نمایه واحد تجمعی گرمای محصول (ACHU) بود. گروه پنجم شامل امواج گرما وسرما بر پایه­ی دمای کاردینال محصولات کشاورزی تعریف شد و آخرین گروه شامل نمایه­های فرین بارش، بیشترین بارش یک روزه(P1D) و بیشترین بارش ده روز پیاپی (P10D) بود. نمایه­های یاد شده برای سه دسته از محصولات کشاورزی بر پایه زمان رشد آن­ها از جمله محصولات کشاورزی برپایه زمان رشد آن­ها از جمله محصولات فصل گرم (از اول می تا 30 سپتامبر)، محصولات فصل سرد (از اول آوریل تا 31 اوت) و محصولات درختی (از اول آوریل تا 30سپتامبر) در نظر گرفته شدند. گرو اول از نمایه­هابرای دو دوره­ی خواب و بیداری محصولات درختی (گیاه مانند و برگ­ریزان درختی) محاسبه شدند. بعد از محاسبه­ی نمایه­ها برای آگاهی از وردایی آن­ها در طول دوره واکاوی از 2012-1962 از تحلیل ناپارامتریک من کندال بهره گرفته شد. معناداری وردایی نمایه­ها در سطح اطمینان 95 درصد آزمون شد و برای برآورد میزان تغییرات از آزمون تخمینگرشیب سن که یک روش آماری ناپارامتریک است بهره برده شد. یافته­های این پژوهش بیانگر آن است که اغلب نمایه­های مورد واکاوی در این پژوهش تغییرات معناداری را برروی پهنه استان کردستان طی بازه زمانی مورد مطالعه، 2012-1962 از خود نشان می­دهند. نه تنها وردایی بر روی گستره منطقه­ی مورد مطالعه یکسان و هم­نوا نیست بلکه میزان وردایی نیز هم­اندازه نیست. نتایج نشان داد که بر روی مناطق کم ارتفاع و پست به­ویژه بخش­های غربی استان کردستان روند وردایی دوره­ی بدون یخبندان (FFP)، طول دوره رشد(GSL)،درجه روز رشد (GDD)، واحد تجمعی گرمای محصول (ACHU)، بیشترین بارش یک روزه (P1D) و بیشترین بارش ده روز پیاپی (P10D)، بسامد و میانگین طول امواج گرما (ARLHW و NumHW) افزایشی است در حالیکه برروی اغلب بلندی­های استان روند منفی و معکوس است.بر روی بلندی­های استان، بویژه مناطق کوهستانی در مرکز و شمال منطقه­ی مورد مطالعه، اخرین یخبندان بهاره (LSF) و شروع دوره رشد (SGS) با تاخیر شروع می­شود که به لحاظ آماری در سطح اطمینان 95 درصد معنادار است.
پژوهشگران	دارند (محمد دارند) (مجری)
تاریخ خاتمه	1394/01/01